Pachnotka zwyczajna jest aromatyczną rośliną jednoroczną, którą z powodzeniem możemy uprawiać w doniczce lub ogrodzie. Należy do rodziny jasnotowatych, ma dekoracyjne liście często przybierające purpurowy kolor, oraz ciekawy, delikatny zapach. Jest bardzo popularna w krajach azjatyckich, nie tylko ze względów kulinarnych, ale przede wszystkim zdrowotnych.

Surowce lecznicze i związki czynne

Cała roślina ma działanie lecznicze.

• Z liści i kwiatów pozyskuje się cenny olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest perillaldehyd
• Nasiona są bogate w kwasy Omega-3, fitosterole i tokoferole
• W korzeniach stwierdzono obecność triterpenoidów i związków fenolowych
• W łodygach i liściach znajdują się - kwas rozmarynowy, flawonoidy i lignany

Działanie i zastosowanie

Pachnotka zwyczajna jest jednym z najskuteczniejszych ziół, które pomogą nam poradzić sobie z alergią. W medycynie orientalnej stosowana jest jako środek rozkurczowy, antybakteryjny, przeciwkaszlowy i wykrztuśny, oraz poprawiający trawienie. Jest też tam głównym składnikiem mieszanki na astmę oskrzelową.

Napary i odwary z liści oraz nasion stosowane są przy problemach trawiennych - niestrawność, nudności, wymioty, biegunka. W TMC stosuje się ją przede wszystkim przy dolegliwościach alergicznych - katar sienny, pokrzywka, AZS.

Obecnie badania naukowe potwierdzają, że pachnotka:

• rozkurcza mięśnie gładkie oskrzeli
• redukuje stany zapalne
• upłynnia gęstą wydzielinę
• ma właściwości przeciwhistaminowe i przeciwbakteryjne.

Działanie przeciwalergiczne pachnotki opiera się na zmniejszeniu wydzielania histaminy i cytokin prozapalnych, oraz obniżeniu poziomu przeciwciał IgE.

Ekstrakty z pachnotki hamują rozwój wielu patogenów, np: bakterie (Escherichia coli, Helicobacter pylori, listeria monocytogenes), grzyby (candida albicans), wirusy grypy.

Perillaldehyd zawarty w olejku wykazuje działanie przeciwdepresyjne poprzez hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny.

Przeciwwskazania

Ekstrakty z pachnotki mogą wchodzić w reakcje z lekami przeciwpłytkowymi i przeciwzakrzepowymi, ponieważ kwas alfa-linolenowy zawarty w tej roślinie ma działanie rozrzedzające krew.

Pachnotka ma działanie immunostymulujące, dlatego może osłabiać działanie leków immunosupresyjnych.

Receptury

Napar

1 łyżkę suszonych i rozdrobnionych liści pachnotki zalać 1 szklanką gorącej wody i pozostawić pod przykryciem na 15 minut. Pić 2-3 filiżanki świeżego naparu dziennie w przypadku przeziębienia, kaszlu, problemów alergicznych.

Odwar

1 łyżkę lekko rozgniecionych nasion pachnotki zalać 300 ml wody, doprowadzić do wrzenia i gotować na małym ogniu 10-15 minut. Po odcedzeniu wypić w 2 porcjach w ciągu dnia. Polecany w przypadku przeziębienia z duszącym kaszlem.

Inhalacje

Garść pachnotki zalać litrem gorącej wody. Udrażnia nos i zatoki.

Pachnotka w domowych kosmetykach

Zimnotłoczony olej z nasion pachnotki zmiękcza i wygładza skórę, łagodzi stany zapalne i pomaga w terapii trądziku. Można go stosować do masażu u osób cierpiących na łuszczycę i AZS

Olej z pachnotki możemy dodawać do serum lub maseczek do twarzy. Nadaje się również do olejowania włosów, oraz nanoszenia na paznokcie i skórki.

Zdjęcie: By Famartin - Own work, CC BY-SA 4.0